Emergency Provisions in Indian Constitution Telugu | Articles 352, 356, 360

రాజ్యాంగ అత్యవసర పరిస్థితి మరియు ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి

భారత రాజ్యాంగం దేశ పరిపాలనలో అసాధారణ పరిస్థితులను ఎదుర్కొనేందుకు మూడు రకాల అత్యవసర పరిస్థితులను పేర్కొంది. అవి దేశ భద్రత, రాష్ట్ర పరిపాలన మరియు ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడేందుకు ఉపయోగపడతాయి.

భారత రాజ్యాంగంలోని మూడు అత్యవసర పరిస్థితులు

• జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి – ఆర్టికల్ 352
• రాజ్యాంగ అత్యవసర పరిస్థితి – ఆర్టికల్ 356
• ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి – ఆర్టికల్ 360
•  రాజ్యాంగ అత్యవసర పరిస్థితి (Article 356)

భారత రాజ్యాంగంలోని 355వ నిబంధన ప్రకారం ప్రతి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాజ్యాంగ నిబంధనలకు అనుగుణంగా పరిపాలన కొనసాగించాలి. ఏదైనా రాష్ట్రంలో రాజ్యాంగబద్ధ పరిపాలన విఫలమైతే ఆ రాష్ట్రంలో సరైన పరిపాలనను పునరుద్ధరించడం కేంద్ర ప్రభుత్వ బాధ్యతగా ఉంటుంది.ఈ పరిస్థితిలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆ రాష్ట్ర పరిపాలనను తన ఆధీనంలోకి తీసుకుంటుంది. దీనినే రాష్ట్రపతి పాలన లేదా రాజ్యాంగ అత్యవసర పరిస్థితి అంటారు.భారత రాజ్యాంగంలోని 356వ నిబంధన రాష్ట్రపతికి ఈ అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించే అధికారాన్ని కల్పించింది. రాష్ట్ర గవర్నర్ నివేదిక ఆధారంగా లేదా అవసరమైతే గవర్నర్ నివేదిక లేకుండానే కూడా రాష్ట్రపతి పాలన విధించవచ్చు.

365వ నిబంధన ప్రాముఖ్యత

365వ నిబంధన ప్రకారం రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కేంద్ర మార్గదర్శకాలకు అనుగుణంగా లేదా రాజ్యాంగ నిబంధనల మేరకు పరిపాలన కొనసాగించడం లేదని రాష్ట్రపతి భావిస్తే ఆ రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలన విధించవచ్చు.భారతదేశంలో ఇప్పటివరకు రాష్ట్రపతి పాలన సుమారు 134 సార్లు అమలులోకి వచ్చింది.

356వ నిబంధనలోని ముఖ్య అంశాలు

356(1)

రాష్ట్రపతి పాలన ప్రకటించే అధికారం రాష్ట్రపతికి ఉంటుంది.

356(2)

రాష్ట్రపతి ప్రకటించిన అత్యవసర పరిస్థితిని ఎప్పుడైనా సవరించవచ్చు లేదా రద్దు చేయవచ్చు.

356(3)

రాష్ట్రపతి జారీ చేసిన ప్రకటనను రెండు నెలల్లోపు పార్లమెంటు ఉభయసభలు సాధారణ మెజార్టీతో ఆమోదించాలి. ఏ సభ ఆమోదించకపోతే ఆ ప్రకటన రద్దు అవుతుంది. 

 రాష్ట్రపతి పాలన సమయంలో జరిగే మార్పులు

• రాష్ట్ర మంత్రిమండలి వెంటనే రద్దు అవుతుంది.
• రాష్ట్ర పరిపాలన గవర్నర్ ఆధ్వర్యంలో కొనసాగుతుంది.
• రాష్ట్ర బడ్జెట్ మరియు బిల్లులను పార్లమెంటే ఆమోదిస్తుంది.
• పార్లమెంటు సమావేశంలో లేకపోతే రాష్ట్రపతి ఆర్డినెన్స్ జారీ చేయవచ్చు.
• రాష్ట్ర హైకోర్టు అధికారాలు రాష్ట్రపతికి సంక్రమించవు.
• ప్రాథమిక హక్కులు రద్దు కావు.

రాష్ట్రపతి పాలన కాలపరిమితి

356(5) నిబంధన ప్రకారం ఒక రాష్ట్రంలో రాష్ట్రపతి పాలనను ఒక సంవత్సరానికి మించి కొనసాగించాలంటే రెండు షరతులు తప్పనిసరిగా ఉండాలి.

1. దేశంలో జాతీయ అత్యవసర పరిస్థితి కొనసాగుతూ ఉండాలి.
2. ఆ రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు నిర్వహించడం సాధ్యం కాదని కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం ప్రకటించాలి.

ఈ నిబంధనలను 1978లో జరిగిన 44వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా చేర్చారు.

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి (Article 360)

దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి లేదా పరపతికి ముప్పు ఏర్పడినప్పుడు భారత రాజ్యాంగంలోని 360వ నిబంధన ప్రకారం రాష్ట్రపతి ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని ప్రకటించవచ్చు.

ఇప్పటివరకు భారతదేశంలో ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ఒక్కసారి కూడా విధించలేదు.

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటన

360(1)

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని రాష్ట్రపతి ప్రకటిస్తారు.

360(2)

రాష్ట్రపతి ప్రకటించిన రెండు నెలల్లోపు పార్లమెంటు ఉభయసభలు సాధారణ మెజార్టీతో ఆమోదించాలి.

లోక్‌సభ రద్దయి ఉంటే తిరిగి సమావేశమైన మొదటి రోజు నుంచి 30 రోజుల్లోపు ఆమోదం పొందాలి.

ఒక్కసారి పార్లమెంటు ఆమోదించిన తరువాత ఈ అత్యవసర పరిస్థితి తొలగించే వరకు అమల్లో ఉంటుంది.

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ప్రభావాలు

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి అమల్లో ఉన్న సమయంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు ఆర్థిక అంశాలపై తగిన ఆదేశాలు జారీ చేయవచ్చు.

360(4) ప్రకారం

• రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతభత్యాలు తగ్గించవచ్చు.
• కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల వేతనాలను తగ్గించవచ్చు.
• సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు న్యాయమూర్తుల జీతాల్లో కూడా కోత విధించవచ్చు.
• అయితే రాష్ట్రపతి జీతభత్యాలను తగ్గించరాదు.
•  38వ మరియు 44వ రాజ్యాంగ సవరణలు

38వ రాజ్యాంగ సవరణ – 1975

రాష్ట్రపతి ప్రకటించిన ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితిని న్యాయస్థానంలో సవాలు చేయలేరని పేర్కొంది.

44వ రాజ్యాంగ సవరణ – 1978

ఆర్థిక అత్యవసర పరిస్థితి ప్రకటించిన కారణాలు కూడా న్యాయసమీక్షకు లోబడి ఉంటాయని సవరించింది.

Previous

Next