Indian Polity : What is NOTA? Meaning, Importance and Rules in Indian Elections

 నోటా (NOTA - None of The Above) అంటే ఏమిటి?

భారత ఎన్నికల వ్యవస్థలో ఓటర్లకు మరింత స్వేచ్ఛను కల్పించేందుకు ప్రవేశపెట్టిన ముఖ్యమైన ఎంపిక నోటా (NOTA - None of The Above). ఓటర్లు పోటీ చేస్తున్న అభ్యర్థుల్లో ఎవరూ తమకు నచ్చకపోతే, వారిని తిరస్కరించే హక్కును వినియోగించుకునేందుకు ఈ ఎంపిక అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చారు.

నోటా ఎలా ప్రవేశపెట్టబడింది?

పీపుల్స్ యూనియన్ ఫర్ సివిల్ లిబర్టీస్ (PUCL) వర్సెస్ యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా కేసులో 2013లో భారత సుప్రీంకోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పు ఇచ్చింది. ఈ తీర్పు ప్రకారం, ఎలక్ట్రానిక్ ఓటింగ్ మెషీన్ (EVM)లో అభ్యర్థుల జాబితా చివరలో ‘నోటా’ బటన్ ఉండాలని ఆదేశించింది.

సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం ప్రకారం, ఓటరు తనకు ఇష్టంలేని అభ్యర్థులను తిరస్కరించే హక్కు కూడా భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛలో భాగమే.

నోటా ఓట్లు ఎక్కువ వచ్చినప్పుడు ఏమవుతుంది?

నోటాకు అత్యధిక ఓట్లు వచ్చినప్పటికీ ఎన్నిక ఫలితంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం ఉండదు. నోటా ఓట్లను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా, అభ్యర్థులలో అత్యధిక ఓట్లు సాధించిన వ్యక్తినే ఎన్నికల సంఘం విజేతగా ప్రకటిస్తుంది.

ఈవీఎంలో నోటా గుర్తు

ఈవీఎంలో నోటా గుర్తు దీర్ఘచతురస్రాకారంలో కొట్టివేసిన బ్యాలెట్ పత్రం (Crossed Ballot Paper) రూపంలో కనిపిస్తుంది. ఇది ఇతర అభ్యర్థుల పేర్ల తర్వాత చివరలో ఉంటుంది.

నోటా వినియోగం ప్రారంభం

• 2013 ఢిల్లీ శాసనసభ ఎన్నికల్లో నోటాను తొలిసారిగా ఉపయోగించారు.
• 2014లో జరిగిన 16వ లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో దేశవ్యాప్తంగా నోటా పూర్తిస్థాయిలో అమలులోకి వచ్చింది.
• 2014 నుంచి లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో నోటా గుర్తు తెలుపు రంగులో, శాసనసభ ఎన్నికల్లో గులాబీ రంగులో ఈవీఎంలలో ఉపయోగిస్తున్నారు.

రాజ్యసభ ఎన్నికల్లో నోటా వర్తిస్తుందా?

2018లో సుప్రీంకోర్టు మరో కీలక తీర్పు ఇచ్చింది. ఈ తీర్పు ప్రకారం, నోటా ఎంపిక రాజ్యసభ ఎన్నికలకు వర్తించదు. నోటాను కేవలం ప్రజలు నేరుగా ఓటు వేసే ప్రత్యక్ష ఎన్నికల్లో మాత్రమే ఉపయోగించవచ్చని, పరోక్ష ఎన్నికల్లో ఉపయోగించలేమని స్పష్టం చేసింది.

నోటా ద్వారా ఓటర్లకు తమ అసంతృప్తిని ప్రజాస్వామ్య పద్ధతిలో వ్యక్తపరచే అవకాశం లభించింది. ఇది ఎన్నికల ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచడమే కాకుండా, రాజకీయ పార్టీలను మెరుగైన అభ్యర్థులను ఎంపిక చేయడానికి ప్రోత్సహించే సాధనంగా కూడా భావించబడుతోంది.

Previous

Next